Drodzy Paneliści!

W wielkanocnym numerze Biuletynu odnajdziecie kilka ciekawostek o jajkach. Wydawałoby się, że wiemy o nich całkiem sporo: trzy minuty na miękko, pięć minut na twardo. Ale czy zastanawialiście się kiedyś, czy jajka mogą utrzymać ciężar człowieka? Zapraszamy do działu I-mpresje. W numerze znajdziecie też kolejny odcinek I-deałków, a w I-nnowacjach przeczytacie o tym, co nowego w świecie techniki i internetu.
Dziękujemy za wszystkie miłe listy z życzeniami i Wam też życzymy, by tegoroczne święta były radosne, dostatnie i spokojne.

I-mpresje

Taki to niby zwyczajny, popularny produkt: jajko - przeciętne 7 gramów tłuszczu, 7 gramów białka, 6,3 grama węglowodanów i 33 gramy wody. Do tego związki mineralne, witaminy. Ale przypatrzmy mu się z bliska. Dojdziemy do wniosku, że jajo to nie byle co.
Jajko można zjeść na dziesiątki sposobów, choć w nadchodzące święta najczęściej spożywać je będziemy na twardo. Ale przecież można także spożyć na miękko lub półtwardo - czyli molet, po wiedeńsku, w koszulkach, jako jajecznicę czy jaja sadzone, po benedyktyńsku - czyli na tostach z szynką i sosem holenderskim, jako pastę, w omlecie, w postaci kogla-mogla, stuletnie - czyli po chińsku, marmurkowe - z pokruszoną skorupką gotowane w herbacie, jaja kiszone, jaja faszerowane... Zaczęliśmy przyziemnie -od jedzenia, a jajo to przecież symbol!
Najważniejszą chyba rolę przypisał jajku fiński epos narodowy Kalevala. Zapytajcie Finów, każdy odpowie, że wszechświat narodził się z sześciu złotych i jednego żelaznego jaja. Grecy i Rzymianie uważali, że wszechświat wywodzi się od jajka, które według Herodota zniósł Feniks w świątyni Heliosa. Persowie wierzyli, że białko było początkiem słońca, a żółtko - księżyca. Tak czy inaczej - jajo jest symbolem początku.
Przyjrzyjmy się jajku. Wygląda jak kamień; jakby nie mogło już zeń powstać nic żywego. A jednak. Od wewnątrz, rozbijając skorupkę wykluje się małe, żółte kurczątko. Czyż jest coś bardziej zdumiewającego? To zdziwienie od wieków towarzyszyło ludziom sprawiając, że na wiele wieków przed chrześcijaństwem jajko uważano już za symbol odradzającego się życia. Jajka w grobowcach - z nadzieją na powrót do żywych - umieszczali już Egipcjanie. W tradycjach wielu kultur istniał też obyczaj zdobienia jaj. Najstarsze, asyryjskie pisanki które znamy, powstały 5 tysięcy lat temu. Ale o pisankach powiedziano już wiele. Skupmy się zatem na innej kwestii: co było pierwsze - jajko czy kura?
Filozofowie na to pytanie odpowiadają tak: wszystko zależy od tego, czy jesteśmy zwolennikami kreacjonizmu, czy też darwinizmu. Bo też jajo w historii ewolucji wyprzedza kurę. Kucharze bez zastanowienia odrzekną, że nie kwestia, co było pierwsze, ale co jest smaczniejsze. Historycy zaś dowiodą, że najpierw na podwórkach pojawiły się kury, potem zaczęto spożywać jaja. I podadzą przepis z 25 r. n.e., zaczerpnięty z księgi kucharskiej Apicjusza - wynalazcy deseru z mleka, miodu i ubitych jajek, gotowanych na małym ogniu w glinianej misie. Tymczasem problem pierwszeństwa pozostaje nierozwiązany.
Na szczęście na inne poważne pytanie - "jak postawić jajo w pionie?" - odpowiedział Kolumb. Tak przynajmniej głosi "Historia Nowego Świata" autorstwa Girolamo Benzoniego. O rozwiązanie zagadki miał żartem poprosić żeglarza kardynał, biesiadujący na przyjęciu na cześć odkrywcy. Inna wersja legendy, podawana przez Jamesa Baldwina mówi, że to sam Kolumb jest autorem zagadki, którą zadał grupie zazdrosnych o jego dokonania. Gdy zarzucono mu, że przepłynięcie przez ocean to prosta rzecz, Kolumb miał poprosić krytyków o postawienie jaja w pionie. Próbowano tak i owak, ale nikomu się nie udało. Wówczas Kolumb nadtłukł skorupkę i dokonał tej sztuki. "Czy też jest coś prostszego" - zapytał - "niż to, co ja zrobiłem, a wy powiedzieliście przed chwilą, że to niemożliwe?". Tak naprawdę historia ta zaczerpnięta jest z hiszpańskiej opowiastki o głupim Jasiu, który postawił jajko na jaspisowym stole.
Inną niż Kolumb odpowiedź na pytanie o postawienie jaja na twardo w pionie mają uczeni: wystarczy po prostu wprawić jajko w odpowiednio szybki ruch wirowy. Szkopuł w tym, że to rodzi następne pytania: jakie to siły - i jak mocne - "ciągną" jajko do góry? Czy możliwe jest by jajko podskoczyło? Seria skomplikowanych eksperymentów, dwa lata prób i skonstruowanie specjalnej maszyny, sprzężonej z kamerami, mikrofonami i czujnikami pozwoliło odpowiedzieć: tak, jajko może podskoczyć wprawione w ruch z prędkością 1800 obrotów na minutę. Badania nad podskakującymi jajkami wyglądają niepoważnie, ale naukowcy przekonują, że fizyka tych podskoków ma przełożenie na istotne procesy inżynieryjne.
Wróćmy na chwilę do Kolumba, który zadziwił nieżyczliwych. To samo zrobił florencki rzeźbiarz i architekt Filippo Brunelleschi, postawiony przed nie lada wyzwaniem zaprojektowania kopuły florenckiej katedry Santa Maria del Fiore. Ponoć modelem była właśnie skorupa jaja. Gdy architekt zaprezentował pomysł, wzbudził śmiech. A jednak, 45-metrowej rozpiętości kopuła istnieje do dziś. Nic bowiem nie zapewnia tak równomiernego rozkładu sił jak skorupa jajka. Pokazuje to eksperyment, zaproponowany przez polskich fizyków na Festiwalu Fizyki w Holandii: uczestników doświadczenia proszono o wejście na stolik stojący na surowych jajach i... jaja wytrzymywały ciężar.
To właśnie kształt jajek czyni je groźnym narzędziem - tak przynajmniej wynika z raportu, który powstał w Liverpool University Hospital. Okazuje się, że jajko rzucone na przykład w oko, może być bardzo niebezpieczne. Zupełnie na poważnie należy więc zalecić uczestnikom rozmaitych demonstracji wybór tortu, albo pomidorów zamiast jajek. Dlaczego o tym wspominamy? By przypomnieć osobliwy średniowieczny zwyczaj praktykowany w Chester w Anglii. Podczas wielkanocnej mszy biskup bombardował jajami chórzystów, a ci odpowiadali tym samym. Po takiej mszy wszyscy szli się umyć, by zasiąść do wspólnego posiłku, na który oczywiście serwowano jaja. Zamiast tego warto polecić polskie walatki, czyli stukanie o siebie dwoma jajami. Wygrywa ten, kto miał mocniejsze jajo.

Jeśli utraciliście Państwo program netPanel i chcielibyście powrócić do badania Megapanel PBI/Gemius, to informujemy, że wersję instalacyjną programu można cały czas pobrać pod adresem: http://netpanel.gemius.pl/netpanel2/

Gemius SA
ul. Wołoska 7, 02-675 Warszawa
Budynek MARS, klatka D
Tel.: +4822 874-41-14
Infolinia: 0801-800-009*
www.gemius.pl

*opłata jak za jedną jednostkę taryfikacyjną wg operatora; numer infolinii niedostępny dla sieci komórkowych

W odpowiedzi na sugestie zawarte w listach od Państwa, oferujemy możliwość subskrypcji e-biuletynu w formacie tekstowym zamiast HTML. Jeżeli bardziej odpowiada Państwu wersja tekstowa, prosimy wypełnić formularz na stronie http://netpanel.gemius.pl/d/t.php.

Gdyby zdecydowali Państwo, że rezygnują z otrzymywania od nas jakichkolwiek informacji, bardzo prosimy o wypełnienie formularza na stronie http://netpanel.gemius.pl/d/d.php.

Cytowanie treści i publikowanie danych zawartych w niniejszym biuletynie możliwe jest jedynie za zgodą PBI Sp. z o.o. i Gemius SA.